Previous Entry Add to Memories Share Next Entry
Қазақтың салт-дәстүрлері суреттер
yaroslavovvka
Скандал! Студенты и преподаватели требуют отставки ректора
США ждёт судьба СССР: каждый штат вводит собственную валюту
ШОК! Разгадана тайна «Остаться в живых»

Атамекендегі қазақ әдебиетін алып бәйтерекке теңесек, моңғолиядағы қазақ әдебиеті соның бір мәуелі бұтағы болып табылады. Бұл өлкедегі қазақтар арасынан жиналған фольклорлық мұра 5 том кітап боп жарыққа шықты. Ақын Ақыт Үлімжіұлы Қарымсақовтан бастап 30-дан астам халық ақындарының шығармалары жинастырылып, зерттеліп, ел игілігіне айналды. Тауданбек Қабанұлы (1830-1908), Төлебай Бөжекұлы (1858-1924), Мешел Қожекеұлы (1858-1928), Отарбай ақын (1882-1953), [...]

Filed under: , |



» » »



Бекматова Б.Е.,
Ш. Уәлиханов атындағы мектеп-гимназияның қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Тұрмыс-салт жырлары

Сабақтың мақсаты:

  • Тұрмыс-салт жырлар туралы білімдерін молайтады, күнделікті тұрмыста пайдаланып, қазақ халқының бойына біткен ұлттық ерекшелігіне көздері жетеді.
  • Оқушылардың салт-дәстүр туралы ұғымдары дамиды, таным белсенділігі артады.
  • Халықтық педагогика госпожа в чулках тұрғысында тәрбиеленеді.

Сабақтың міндеттері: Тұрмыс-салт жырларының түрлері мен адам өмірі үшін маңыздылығын ашып, оларды күнделікті тұрмыста пайдалана білуге үйренеді.
Сабақ түрі: жаңа білімді игеру.
Әдіс-тәсілдер: мәтінмен жұмыс, пікір айту, алма кезек оқу.
Көрнекі-құралдар: суреттер, «Балалар әдебиеті» хрестоматия.

Сабақ барысы

І. Қызығушылықты ояту

Оқушыларға қойылатын сұрақтар:

  1. Қазақ халқының бойындағы өзіне қазақтың салт-дәстүрлері суреттер тән ерекшеліктері не?
  2. Қандай салт-дәстүрлеріміз бар?
  3. Төрт түлік мал деп қандай малдарды айтамыз?
  4. Наурыз жыры қазақтың салт-дәстүрлері суреттер дегеніміз не?
  5. Ата-аналарыңнан қандай жыр жаттап алдыңдар?

ІІ. Мағынаны ашу

1. Алма кезек оқыту стратегиясы

  • топта мәтін көлеміне қарай бөлінеді.
  • алма кезек оқылған бөлімдердің мазмұны бір-біріне айтылады.
  • топ мүшелері қазақтың салт-дәстүрлері суреттер бір-біріне қазақтың салт-дәстүрлері суреттер сұрақ қояды.
  • топ басшысы жауап береді.

2. Төрт доход с магазина в 20 кв.м түліктің мына бағасына қандай баға бересіңдер?

    Түйе — байлық,
    Қой — мырзалық,
    Ешкі — кедейлік,
    Жылқы — сәндік,
    Сиыр — ақтық.
Оқушының берген бағасы
  1. Наурыз мейрамында айтылатын жырлар мен тілектерді дәптерлеріне жазғызу.
  2. Сөздік жұмыстарын жүргізу.
  3. Тұрмыс-салт жырларының түрлеріне (бесік жыры, тұсау кесер жыры,жар-жар, той бастар, беташар, бата-тілек, жоқтау) түсініктеме беру.
  4. Қос жазба күнделігі. Төрт салт дәстүр түлік туралы жырлар.
  1. Сергіту сәті.

ІІІ. Ой толғаныс

  1. Төрт түлік мал туралы сурет салып, шағын әңгіме жазу.
  2. Рефлексия.

Үй тапсырмасы:

  1. Тұрмыс-салт жырларына арналған ребус құрап келу.
  2. Сыныптан тыс оқу. Бата-тілек жырлар.

Сабақта қолданылған қазақтың салт-дәстүрлері суреттер қосымша мәтіндер

Мақсат: балаларды үш тілдікке қызықтырады.

Сүйінші

    Сүйінші (салт) «Сүйінші, келініңіз келеді деп,
    Әдеппен қол қусырып қазақтың салт-дәстүрлері суреттер сәлем берді»
    («Наурызбай-Қаншайым» жырынан)
    Қуанышты хабарды жеткізуші адам: «Сүйінші, сүйінші» — деп келеді.
    Мұндайда қуанышты үй иесі: қазақтың салт-дәстүрлері суреттер «Қалағаныңды қазақтың салт-дәстүрлері суреттер ал» — дейді.
    Немесе оған риза болатындай сыйлық ұсынады.
    Бұл — шын қуанудың, ризалықтың белгісі.

Сүйінші

«Сүйінші» — радостная весть. Человеку, принесшему радостное известие хозяин говорит: «Бери, что пожелаешь» или дарит что-то по своему усмотрению. При словах «Сүйінші» каждый сразу догадывается, что человек принес добрую весть.

Suiinshi

Suiinshi is the happy news. To a person who has brought қазақтың салт-дәстүрлері суреттер the good news the host tells «take whatever салт you want»,or gives him some қазақтың салт-дәстүрлері суреттер good present.Having heard «Suinshi» people understand right away that the person has come with good news.

Сыбаға

Сыбаға (дәстүр). Құрметті қонаққа немесе қазақтың салт-дәстүрлері суреттер өздерінің жақын-туыстарына арнап сақтаған кәделі ет мүшелері «Сыбаға» деп аталады.

Сыбаға

«Сыбаға» — доля. Для почетных гостей или близких и родных в доме всегда хранятся мясные деликатесы. К примеру, аксакалам, сватам преподносят бас, жая,жамбас, белдеме, омыртка. Для свах, девушек, зятьев и детей, также, хранится причитающаяся им часть (мүше).

Sybaga

Sybaga қазақтың салт-дәстүрлері суреттер is the lot. For honored guests, friends, or family members қазақтың салт-дәстүрлері суреттер the most some delicious meat is always kept. For example, aksakals and matchmakers are served bas, zhaya, zhambas, beldame, omyrtka. For women-matchmakers, girls,sons-in-law, children their lot (mushe) is also kept. Traditionallj, everj person who arrived and asked for bed must have his sybaga. Ifhe қазақтың салт-дәстүрлері суреттер does not have superior meals, he has the right to blame the host and be offended.

Оқушылар үш тілде сөйлеген өз ата-аналарын көріп, үлкен бір жетістікке жеткендей болды. Кей оқушыларда өз ата-аналары үшін зор мақтаныш сезім пайда болғанын байқадым.

Мұғалімнің ой толғанысы

Оқушылармен тұрмыс-салт жырларын өту сабағына ата-аналарын шақырдым. Ата-аналар осы сабақта той бастар, тұсаукесер, бата түрлерін айтып, бір-екі көрініс түрінде көрсетті. Оқушыларға сабақ барысында қазақ халқының бойында қандай қасиеттер бар және қандай салт-дәстүрімізді білесіңдер? — деп сұрақтар қойылған болатын. Оқушылар өз білгендерін ортаға салды. Ата-аналар балалармен бірге топқа бөлініп, олардың жауаптарын толықтырып отырды. Сабақта ата-аналарды оқушылармен бірге қатыстыру және жауап берулері қатты әсер етті.Оқушылар үлкен жауапкершілікті қазақтың салт-дәстүрлері суреттер сезінді, өз ұлтының ерекшелігін біліп алуға деген қазақтың салт-дәстүрлері суреттер ынталары, ұмтылыстары пайда болды.

Оқушылар мынадай қосымша сұрақтар қойды:

  • маған қандай бесік жыры айтылды?
  • менің атымды кім қойды?
  • сүйінші дегеніміз не?
  • сыбаға-дегеніміз не?

Кейбір сөзге түсінікті ата-аналар үш тілде айтты. Ата-аналардың ішінде қызметтеріне байланысты үш тілді де жақсы білетіндері бар болғандықтан, мен осы сәтті ұтымды пайдалануға тырыстым.

- 30-08-2010 23:29 Көрулер саны:1565


Ата Заңымыздың мерейтойы қаламыздың орталық алаңында да кеңінен атап өтілді. Мұнда қызылжарлықтар облысымыздың этно-мәдени орталықтарының фестивалін тамашалауға жиылды.



 

 

 


Еліміздегі 130 астам ұлт пен ұлыс өкілдері бір шаңырақтың астында тату-тәтті өмір қазақтың салт-дәстүрлері суреттер сүреді. Өңіріміздің 21 этно-мәдени қазақ орталығы қатысқан "Салт-дәстүр" облыстық фестивалі қазақтың салт-дәстүрлері суреттер осыған дәлел болды. Қатысушылар әдет-ғұрып, қолөнер, ұлттық киімдер мен тағамдар сияқты 4 номинация бойынша сынасты. Алайда  басты мақсат - жүлделі орындарды еншілеу емес, Қазақстанда тұратын халықтардың қазақтың салт-дәстүрлері суреттер  мәдени құндылықтарын көрсету.    Мәселен, Ғ.Мүсірепов ауданынан келген команда "Қолөнер кәсібі" номинациясы бойынша  көрермен  назарына 50 шақты туындысын ұсынды, оның ішінде қазақ халқының тұрмыстық заттары, ұлттық музыкалық аспаптар мен базарлықтар бар.

  Көшербай Қасымов, Новоишим қазақ орта мектебі еңбек пәнінің мұғалімі, Ғ.Мүсірепов ауданы:
 - Қыл қобыз - қазақтың көне қазақтың салт-дәстүрлері суреттер аспаптарының бірі. Бұны біз бұрынғы заманғы технология арқылы жасадық. Бұл аспап қайың ағаштың түбінен, серкенің терісінен жасалған. Кейін мына жерге аттың қылын салдық. Бұл қайта жаңданып келе жатқан қазақтың салт-дәстүрлері суреттер аспаптардың бірі.

Ал Мамлют ауданынан келген "Дуслык" татар этно-мәдени орталығы дастарқанға ұлттық қазақтың салт-дәстүрлері суреттер тағамның 8 түрін қойған.  


 Хадия Бикина,  "Дуслык" татар этно-мәдени орталығының жетекшісі, Мамлют ауданы:
  - Татар дастарқанында жиі кездесетін тағамдардың бірі - чак-чак. Ол ұн мен жұмыртқадан жасалып, үстінен бал жағылады. Сондай-ақ, әр татар үстелінде баршаға белгілі қазақтың салт-дәстүрлері суреттер бәлішті де кездестіруге болады. Бұл тағам әдетте құдалықтар мен үйлену тойларында даярланады.

Шал ақын ауданынан келген "Веснянка" украин этно-мәдени орталығы жиылған жұртқа дәмді тағамдармен қатар өздерінің көңілді әндерін де ұсынды.  Орталық алаңдағы мерекелік шараға облыс әкімі Серік Біләлов те қатысты. Өңір басшысы этно-мәдени орталықтардың жұмысымен танысып, жиналғандарды ҚР Конституциясы күнімен құттықтады.
Жерлестеріміз бұл күні қаламыздың бас көшесінде өткен "Күз сыйы" көрмесін де тамашалады. Мұнда облыс орталығының кәсіпорындары мен ұйымдары, гүл өсірушілер мен әуесқой бағбандар жеміс-жидектерден, ағаштан жасалған композицияларын ұсынды.

  Любовь Семашко, "Лейся песня" вокалдық тобының мүшесі
 - Біз осындай қызықты гүл шоғын ойлап таптық. Туынды қызылша, тұрып және картоптан жасалған. Жұртқа бұл еңбегіміз ұнайды. Тіпті бір келіншек келіп, жасау әдісін сұрады.

Сондай-ақ, орталық алаңда спорттық қазақтың салт-дәстүрлері суреттер жарыстар да ұйымдастырылды. Қаламыздың спорт мектептерінің өкілдері дзюдо, қазақша күрес, гимнастикадан өз бақтарын сынады. Ал облыстық өлкетану мұражайы маңында балалардың арт-фестивалі өтті. Балғындар Қазақстан, Астана, Конституция тақырыбында сурет салды.

  Айдана Хамзина, жас суретші:
- Мен Қазақстандағы ауылды салып суреті отырмын. Өйткені ауыл маған ұнайды. Бүгін ҚР Конституциясы күні. Баршаңызға бақыт қазақтың салт-дәстүрлері суреттер тілеймін.

Ал қалалық саябақ маңында бүлдіршіндерге театрландырылған ойын-сауық бағдарламасы ұсынылды. Мұнда кішкентай петропавлдықтар шығармашылық ұжымдардың ән-биін тамашалап, қызықты ойындарға қатыса алды.  Қазақстан қазақтың салт-дәстүрлері суреттер Конституцияның негізінде татулығы жарасқан, ішкі және сыртқы саясаты қазақтың салт-дәстүрлері суреттер берік мемлекетке қазақтың салт-дәстүрлері суреттер айналды. Бүгінде біздің Республикамыздың беделі басқа елдердің арасында  артып vdolevke келеді.  

 

Жасын Біркенов


You are viewing yaroslavovvka